Productvreemde delen voorkomen
Voorkom recalls, auditafwijkingen en reputatieschade met een structurele aanpak
Productvreemde delen in de voedingsindustrie voorkomen
Voorkom recalls, auditafwijkingen en reputatieschade met een structurele aanpak tegen productvreemde delen
Productvreemde delen, ook wel fysische contaminatie genoemd, behoren tot de meest kritische voedselveiligheidsrisico’s in de voedingsindustrie. Ze vormen niet alleen een direct gevaar voor de consument, maar leiden in de praktijk ook vaak tot ernstige auditafwijkingen, productterugroepacties (recalls) en reputatieschade. Het beheersen van productvreemde delen zit daarom geborgd binnen HACCP en normen zoals FSSC 22000, BRCGS Food Safety en IFS Food.
Waarom zijn productvreemde delen een structureel voedselveiligheidsrisico?
Productvreemde delen ontstaan niet alleen bij of door incidenten, maar in het dagelijkse productieproces. Slijtage van machines, breuk van glazen verpakkingsmateriaal, een medewerker heeft een sieraad verloren en merkt dat pas aan het eind van de werkdag zijn een greep uit de voorbeelden van hoe een productvreemd deel terecht kan komen in het (eind)product.
Voeg daar hoge lijnsnelheden, wisselende operators en tijdsdruk aan toe en je hebt een risico dat nooit helemaal “uit” staat.
Daarnaast zijn productvreemde delen lastig te voorspellen en lastig te bewijzen. Ze duiken vaak pas op na productie, bij eindcontrole of in het ergste geval bij de klant. Audits (BRCGS, IFS, FSSC 22000) kijken daarom scherp naar beheersmaatregelen, detectie en preventie. Gevolgen van onvoldoende beheersing:
- Consumentenklachten en recalls
- Productverlies en stilstand
- Reputatieschade
- Major of critical auditafwijkingen
- Corrigerende maatregelen onder hoge tijdsdruk
Meest voorkomende productvreemde delen in de voedingsindustrie
Analyses van recall-meldingen in 2025, onder andere samengevat door VMT en brancheorganisaties, laten zien dat fysische contaminatie een structureel voedselveiligheidsrisico blijft binnen de voedingsindustrie. Ongeacht productcategorie of productiemethode keren dezelfde typen productvreemde delen steeds terug.
Plastic fragmenten
zoals delen van disposables, verpakkingen of dispensers
Metaal
afkomstig van machines, gereedschap of onderhoudswerkzaamheden
Glas
bijvoorbeeld uit verlichting, ramen of displays
Natuurlijke productvreemde delen
zoals bot- of schaalresten
Persoonlijke items en klein materiaal
zoals pennen, pleisters of sieraden
Deze risico’s ontstaan zelden door één incident, maar vrijwel altijd door structurele oorzaken in proces, inrichting en gedrag, zoals:
- Gebruik van niet-detecteerbare disposables, materialen en hulpmiddelen.
- Niet detecteerbare losse kantoorartikelen en persoonlijke items op of nabij de productielijn.
- Aanwezigheid van (hard) plastic en glas in de bedrijfsinrichting.
- Onvoldoende of niet-aantoonbare controlerondes en inspecties.
- Beperkte bewustwording en onduidelijkheid bij medewerkers over regels en verwachtingen.
Het beheersen van productvreemde delen vraagt daarom om meer dan alleen detectie achteraf. Een effectieve aanpak combineert slimme productkeuzes met preventieve processen en continue bewustwording op de werkvloer. Precies daar ligt het verschil tussen reageren op incidenten en het structureel verkleinen van risico’s.
Productvreemde delen van plastic en kunststof voorkomen met detecteerbaarheid
Plastic is één van de meest gemelde productvreemde delen. Het kan zowel om hard plastic en kunststof fragmenten als om zacht plastic fragmenten gaan. Je kunt hierbij denk aan:
- Gescheurde handschoenen en andere hygiënedisposables
- Stukjes van hard plastic dispensers
- Kabelbinders (tie raps) en plastic verpakkingsmateriaal
Plastic breekt en scheurt relatief snel en is lastig te detecteren. Gelukkig zijn er veel manieren om de detecteerbaarheid van onmisbare plastic producten te verbeteren. Detecteerbaarheid van plastic borgen volgens HACCP en andere wetten en normen doe je door:
Visuele detecteerbaarheid te verhogen
Dit doe je vaak met behulp van blauwe materialen, omdat blauw nauwelijks voorkomt in voedsel. Hierdoor zijn productvreemde delen sneller zichtbaar bij lijn- en schoonmaakcontroles. Dit helpt operators om afwijkingen sneller te signaleren en direct actie te ondernemen voordat producten verder het proces ingaan.
Metaaldetecteerbare materialen gebruiken
Naast standaard schoonmaakmaterialen, hygiënedisposables, PBM’s en andere werkmaterialen, kun je ook kiezen voor materialen waarin metaaldeeltjes zijn verwerkt. Hierdoor zijn materialen volledig of deels detecteerbaar met behulp van een metaaldetector.
Röntgendeteecterbare materialen gebruiken
Materialen die röntgendetecteerbaar zijn, zijn te detecteren door middel van een dichtheidsverschil in het materiaal ten opzichte van het (eind)product in de fabriek. Dit is met name effectief bij natte (eind)producten, producten in folie en situaties waarin metaaldetectie minder betrouwbaar is.
Je kunt ook kiezen voor een combinatie van detecteerbare materialen, bijvoorbeeld door gekleurde werk- en schoonmaakmaterialen van Vikan te gebruiken, zijn je materialen zowel visueel detecteerbaar als metaaldetecteerbaar.
Productvreemde delen voorkomen met RVS dispensers
Roestvrijstalen dispensers (RVS dispensers) spelen een belangrijke rol in het beheersen van productvreemde delen in de voedingsindustrie. In tegenstelling tot kunststof varianten slijten ze nauwelijks, breken ze niet af en vormen ze dus geen bron van harde plastic fragmenten.
Daarnaast zijn RVS dispensers eenvoudig te reinigen, bestand tegen agressieve reinigingsmiddelen en passen ze perfect binnen hygiënisch ontwerp zoals gevraagd binnen BRCGS, IFS en FSSC 22000.
Door disposables gecontroleerd en netjes uit te geven, verklein je niet alleen het risico op fysieke contaminatie, maar ook op onnodig verbruik en scheuren van handschoenen, haarnetjes, baardnetjes, oorpluggen, scheurschorten en andere materialen.
Productvreemde delen van metaal voorkomen
Metaal is ook een veelvoorkomend productvreemd deel. Tegelijkertijd is het wel een van de meest beheersbare productvreemde delen in de voedingsindustrie. Het ontstaat vrijwel altijd in de eigen productieomgeving en is daarmee direct gekoppeld aan onderhoud, tooling en werkwijzen. Veelvoorkomende bronnen zijn:
- Schroeven, bouten en moeren die loskomen door trillingen of onjuist onderhoud van machines.
- Slijtage van machines, zoals lagers, messen, zeven of transportbandonderdelen.
- Gereedschap of losse onderdelen die tijdens reiniging en desinfectie, onderhoud of om stellingen achterblijven.
Productvreemde delen voorkomen met testmaterialen voor detectiesystemen
Het voordeel van metaal: het is in principe goed detecteerbaar met metaaldetectie of röntgeninspectie. Het nadeel? Detectie werkt alleen als het proces klopt. Slecht ingestelde detectie, ontbrekende borging of “even snel” onderhoud zonder controle maken van een beheersbaar risico alsnog een recall-scenario.
Rondslingerend gereedschap voorkomen met schaduwborden volgens 5S-werkplekoganisatie
Met behulp van schaduwborden voor gereedschap zorg je voor een vaste opbergplek na onderhoud of omstellingen. Monteurs of de technische dienst weten waar ze het gebruikte gereedschap op moeten bergen.
Met behulp van line clearance controleren ze de lijn en registreren ze een goed opgeleverde lijn. Zo voorkom je dat gereedschap na de taak achterblijft en mee de lijn op reist.
Tijdens het lopen van een fysieke inspectieronde met tool accountability zie je direct wanneer een gereedschap mist of wanneer beschadigd gereedschap is teruggehangen.
Productvreemde delen van glas voorkomen
Glasfragmenten leiden vrijwel altijd tot directe actie vanwege het hoge risico voor de consument. Typische bronnen van glas in de productieomgeving zijn:
- Lampen
- Ramen of displays
- Klokken
Het risico zit niet alleen in breuk, maar vooral in het feit dat glasfragmenten scherp, klein en slecht visueel detecteerbaar zijn. Ook metaal of röntgendetectie is vaak niet mogelijk. Dat maakt preventie belangrijker dan detectie.
Breukvrije alternatieven voor glazen klokken, displays en meetinstrumenten
Klokken, displays en meetinstrumenten zijn verkrijgbaar in kunststof of RVS varianten die speciaal zijn ontwikkeld voor productieomgevingen. Hiermee elimineer je het risico grotendeels in plaats van het te beheersen. Door alle glas- en breekbare onderdelen vast te leggen op de glaslijst, deze onderdelen periodiek te inspecteren, maak je risico’s zichtbaar en aantoonbaar beheerst.
Meer weten over het beheersen van productvreemde delen van glas en hard plastic? Onze expert Dirk van Loon vertelt je in deze blog meer over de glaslijst en de bijbehorende glasronde.
Een risicogebaseerde glasronde met behulp van Taakmanager
Een glasronde is in veel standaarden een verplichte inspectie om risico’s op glasbreuk te beheersen. In de praktijk wordt deze ronde vaak breder ingezet: als controle op glas, keramiek én andere productvreemde delen zoals metaal en plastic. Met Taakmanager leg je deze inspecties vast als een duidelijk, herhaalbaar proces.
Controle rondes worden gepland, uitgevoerd en geregistreerd, inclusief opvolging bij afwijkingen. Medewerkers weten wat ze moeten controleren en wanneer; QA en QESH hebben aantoonbaar bewijs richting audits.
Persoonlijke items en klein materiaal
Persoonlijke items en klein materiaal vormen een vaak onderschat risico op productvreemde delen. Het gaat om kleine objecten die gemakkelijk losraken, onopgemerkt meegenomen worden of nog in de broekzakken zitten van productiemedewerkers of bezoekers. Ter preventie en ter detectie zijn verschillende oplossingen mogelijk. Hierbij spelen detecteerbare kantoorartikelen, schrijfwaren en pleisters van Detectamet een grote rol als het gaat om detectie. Ter preventie van persoonlijke items als productvreemd deel is het daarnaast belangrijk om medewerkers te informeren over de regels bij het betreden van de productieruimte en het belang van het naleven hiervan.
Metaaldetecteerbare pennen, markers en schrijfwaren van Detectamet
metaaldetecteerbare pennen, markers en andere schrijfwaren en kantoorartikelen van Detectamet zijn speciaal ontwikkeld voor productieomgevingen: ze werken precies hetzelfde als normale schrijfwaren en kantoorartikelen, maar door de detecteerbare componenten kunnen ze bij verlies gedetecteerd worden door metaaldetectoren.
Metaaldetecteerbare tape en markering van Brady en Detectamet
Vloermarkering wordt gebruikt voor het markeren van zones in productieomgevingen. De ToughWash labels, pictogrammen en tags van Brady zijn bestand tegen dagelijkse zware reiniging, invloeden van hoge temperaturen, chemicaliën en hogedrukreiniging. Hierdoor laten ze minder snel los, wat de kans op productvreemde delen aanzienlijk verlaagd. Met behulp van multifunctionele metaaldetecteerbare tape van Detectamet kun je veilig afplakken, herstellen of isoleren zonder de kans op productvreemde delen te verhogen.
Medewerkers informeren over de processen om productvreemde delen te voorkomen
Minstens zo belangrijk als detecteerbare producten, zijn de processen rondom preventie van productvreemde delen. Hierbij is het gedrag van medewerkers van groot belang. Een voorbeeld is het proces rondom het betreden van de productieruimte. Hiermee pak je namelijk preventief productvreemde delen aan. Medewerkers moeten vanaf hun eerste werkdag in één oogopslag weten wat wel en niet is toegestaan. Denk aan:
- Het afdoen van sieraden zoals ringen, horloges, armbanden en piercings vóór toegang tot productie
- Geen eigen pennen, sleutels of andere losse items in zakken of kleding
Door dit proces vast te leggen, visueel te ondersteunen en te integreren in onboarding en herhaaltrainingen, voorkom je discussie en escalaties. Het maakt verwachtingen helder en verlaagt de drempel om elkaar aan te spreken, wat bijdraagt aan een positieve voedselveiligheidscultuur.
Brilliant Brains: kennis die werkt op de werkvloer
Brilliant Brains is de kennistak van Brilliant Group. Hier delen we de kennis en ervaring die we de afgelopen jaren hebben opgebouwd binnen voedselveiligheid, hygiëne en veilig werken. Praktisch, toepasbaar en afgestemd op de dagelijkse realiteit in productieomgevingen.
Je kiest zelf wat het beste past bij jouw organisatie:
Zo voorzie je medewerkers altijd van de juiste kennis, of dat nu klassikaal is, online of een combinatie van beide.
Met Brilliant Brains zorg je ervoor dat:
- Veiligheidsmaatregelen beter worden nageleefd
- Medewerkers begrijpen waarom ze doen wat ze doen
- Kennis aantoonbaar is richting audits
- En risico’s structureel worden beheerst in plaats van achteraf gecorrigeerd
Van incidentbestrijding naar structurele preventie van productvreemde delen
Productvreemde delen verdwijnen nooit volledig uit de voedingsindustrie. Maar het verschil zit in hoe je ermee omgaat. Blijf je reageren op incidenten, of kies je voor structurele preventie?
Met de juiste combinatie van detecteerbare producten, doordachte inrichting, duidelijke processen en gerichte training helpt Brilliant Group bedrijven om grip te houden op fysische contaminatie. Praktisch toepasbaar op de werkvloer én aantoonbaar geborgd richting audits.
Wil je sparren over jouw situatie of samen inzicht krijgen in waar de grootste risico’s zitten? Dan denken we graag met je mee.
Contact opnemen met een expert?
Wil je zeker weten dat jouw aanpak tegen productvreemde delen audit-proof is?
Vloermarkering wordt gebruikt voor het markeren van zones in productieomgevingen. De ToughWash labels, pictogrammen en tags van Brady zijn bestand tegen dagelijkse zware reiniging, invloeden van hoge temperaturen, chemicaliën en hogedrukreiniging. Hierdoor laten ze minder snel los, wat de kans op productvreemde delen aanzienlijk verlaagd. Met behulp van multifunctionele metaaldetecteerbare tape van Detectamet kun je veilig afplakken, herstellen of isoleren zonder de kans op productvreemde delen te verhogen.
Geen enkele productieomgeving is hetzelfde. Maatregelen tegen productvreemde delen werken alleen als ze aansluiten op het proces, de mensen en de dagelijkse praktijk.
Onze experts helpen je bij:
- Het in kaart brengen van risico’s op plastic, metaal, glas en andere productvreemde delen.
- Het selecteren van detecteerbare producten die aansluiten op jouw processen en detectiesystemen.
- Het opzetten en borgen van structurele inspecties en controlerondes, zoals glas- en materiaalrondes.
- Het onderbouwen van maatregelen richting BRCGS, IFS en FSSC 22000.
- Het voorkomen van terugkerende afwijkingen, corrigerende maatregelen en discussies tijdens audits.
Neem contact op met een van onze experts voor advies dat dagelijks werkt op de werkvloer en tegelijkertijd standhoudt tijdens audits. Dan zorgen we samen voor structurele grip op productvreemde delen.
Veelgestelde vragen over productvreemde delen en detecteerbaarheid
Interessante blogs
Corps étrangers
Que devez-vous faire en tant que producteur alimentaire face à un corps étranger dans un produit ?
Que faire en tant que producteur alimentaire lorsqu'il y a une partie étrangère au produit ? Lisez les étapes et actions principales.
Corps étrangers
Produits détectables pour l'industrie alimentaire
Protégez le processus de production et le produit final contre les contaminants avec des produits détectables par métal et par rayons X.
Corps étrangers
Prévenir les corps étrangers grâce à des matériaux détectables
Les articles détectables aident à minimiser le risque de corps étrangers dans l'industrie alimentaire. Pensez aux gants, pansements, stylos et matériaux de nettoyage qui sont détectables par détection de métaux ou de rayons X.
Corps étrangers
Maîtriser les parties étrangères au produit avec la liste de verre
Dans cet article, nous abordons le vitrage et la liste de verre, un sujet essentiel pour maîtriser les pièces étrangères au produit.