In de voedingsindustrie is hygiëne de basis voor alles. Toch schuilt er een (on)zichtbaar gevaar: de biofilm. Dit is geen simpel laagje vuil dat je even wegpoetst, maar een hardnekkige slijmlaag waarin bacteriën samenleven en elkaar beschermen. Denk aan ziekteverwekkers zoals Salmonella of Listeria, micro-organismen die zich goed kunnen vermenigvuldigen in een biofilm..
Het lastige is: biofilm zie je meestal niet met het blote oog. Terwijl jij denkt dat een oppervlak schoon is, kan er dus tóch een gevaarlijke laag bacteriën aanwezig zijn. En die laag vormt een directe bedreiging voor de voedselveiligheid en de continuïteit van jouw productieproces. In dit artikel ontdek je wat biofilm precies is, waarom het zo’n groot risico vormt in de voedingsindustrie en hoe je het effectief kunt bestrijden en voorkomen.
Een biofilm is een soort beschermende schuilplaats van bacteriën. Wanneer micro-organismen zich hechten aan een oppervlak en in contact komen met vocht en voedselresten, vormen ze samen de biofilm. Deze laag bestaat uit een stevige matrix van suikers en eiwitten waarin bacteriën zich kunnen verschuilen én versterken.
Het proces gaat sneller dan je misschien denkt. Binnen enkele uren kunnen bacteriën zich al vastzetten op een oppervlak. Zijn de omstandigheden gunstig (vocht, voedingsresten, juiste temperatuur), dan kan er binnen 24 tot 48 uur een volledig ontwikkelde biofilm aanwezig zijn.
Het gevaarlijke is dat biofilms kan bestaan uit ziekteverwekkende bacteriën, zoals:
Deze bacteriën worden in de biofilm beschermd, waardoor ze veel moeilijker te bestrijden zijn dan losse bacteriën.
Biofilms groeien overal waar vocht, voedingsresten en een oppervlak samenkomen, precies de omstandigheden die in vrijwel elke voedselverwerkende omgeving aanwezig zijn. Denk aan vloeren, afvoeren, leidingen, schoonmaakmaterialen en moeilijk bereikbare hoekjes van machines. Daar zijn gelukkig slimme oplossingen voor. Zo zijn bijvoorbeeld de Vikan schoonmaakmaterialen uit ons assortiment zijn zo ontworpen dat er moeilijk bereikbare hoekjes voorkomen worden.
Het grote gevaar van biofilms zit in hun onzichtbaarheid en weerstand. Met het blote oog zijn ze meestal niet te zien, terwijl ze ondertussen een hardnekkige schuilplaats vormen voor bacteriën.
Het gevolg? Een verhoogd risico op productbesmetting, kwaliteitsproblemen en zelfs terugroepacties. En dat terwijl je productieomgeving er aan de buitenkant brandschoon uit kan zien.
Omdat biofilms vaak onzichtbaar voor het blote oog zijn, is het belangrijk om methoden te gebruiken die de aanwezigheid ervan kunnen vaststellen. Er zijn verschillende manieren om te controleren of oppervlakken écht schoon zijn:
Door regelmatige metingen en controles te doen, weet je of je schoonmaak- en desinfectieprocedures écht effectief zijn en voorkom je dat een biofilm ongemerkt uitgroeit tot een serieus probleem. In een aparte blogpost leggen we stap voor stap uit wat ATP-metingen zijn, hoe ze werken en waarom ze onmisbaar zijn binnen een hygiëneplan. Wil je er meer over weten? Lees dan onze blog over ATP-metingen.
Het bestrijden van biofilms vraagt om een gerichte en consequente aanpak. Alleen een standaard schoonmaak is vaak niet voldoende, omdat de beschermende laag van de biofilm de bacteriën afschermt. Hieronder lees je de belangrijkste stappen.
Biofilms bestrijden is lastig, maar voorkomen is altijd beter dan genezen. Met de juiste preventieve maatregelen verklein je de kans dat biofilms überhaupt de kans krijgen zich te vormen.
Praktische tips voor preventie:
Wil je meer weten over hoe je biofilms effectief kunt aanpakken in jouw productieomgeving? Of ben je benieuwd welk schoonmaakmateriaal en welke aanpak het beste bij jouw situatie past?
