Weet jij het verschil tussen CCP's en PRP's? In de voedingsmiddelenindustrie is voedselveiligheid geen optie, maar een must. Consumenten én afnemers vertrouwen erop dat jouw product veilig, schoon en betrouwbaar is. En laten we eerlijk zijn: een Listeria-uitbraak of glas in een vleesproduct wil niemand op z’n geweten hebben. Daarom is een goed HACCP-plan essentieel. Met Critical Control Points (CCP’s) en Pre-Requisite Programs (PRP’s) als de ruggengraat van het systeem. In deze blog duiken we in de CCP’s en PRP’s die er echt toe doen. Je leest:
Een Critical Control Point (CCP) is een processtap waar een specifiek voedselveiligheidsrisico moet worden beheerst, omdat anders de voedselveiligheid in gevaar komt. Denk aan metaaldeeltjes in een product, of salmonella in een batch kip.
Let op: niet elke belangrijke stap is automatisch een CCP. Veel zaken borg je beter via PRP’s. Maar? Wat is dan het verschil tussen CCP’s en PRP’s? Daar kom je achter als je verder leest.
Een Pre-Requisite Program (PRP) is een basisvoorwaarde om veilig te kunnen produceren. Zie het als het fundament onder je voedselveiligheidsplan: het zorgt ervoor dat jouw medewerkers, omgeving en processen in control zijn.
PRP’s gelden in de hele productieomgeving, zijn gericht op preventie en ondersteunen het functioneren van CCP’s. CCP’s en PRP’s zijn dus niet hetzelfde.
Het toepassen van CCP’s is een verplichte kwaliteitsmaatregel. Het is stevig verankerd in zowel Europese wetgeving, internationale voedselveiligheidsprincipes als de bekendste certificeringsnormen:
Maar zonder goede basis sta je alsnog niet sterk genoeg. Daarom zijn ook de PRP’s wettelijk verplicht
Kortom: zonder CCP’s heb je geen controle op je kritieke risico’s. Maar zonder PRP’s heb je überhaupt geen veilige basis om op te steunen. CCP’s en PRP’s zijn dus beide extreem belangrijk in het kader van voedselveilig en hygiënisch werken.
Een CCP (Critical Control Point) stel je in voor gevaren die een reëel risico vormen voor de voedselveiligheid, die niet (voldoende) op een ander moment in het proces beheerst worden, én die je op die specifieke plek wél effectief kunt beheersen, reduceren of elimineren.
CCP’s stel je in volgens HACCP-principes in voor drie typen gevaren: fysieke gevaren (productvreemde delen), chemische gevaren en biologische gevaren (microbiologische besmetting). Hieronder zie je typische CCP’s die je vaak tegenkomt bij Nederlandse en Belgische voedselproductiebedrijven.
CCP’s fysieke gevaren | Voorbeeld |
Metaaldetectie | Meet alleen productvreemde delen als het gaat om ferro, non-ferro en RVS. |
Röntgendetectie | Merkt productvreemde delen met hogere dichtheid op zoals glassplinters, keramiek en bot. |
Zeef- of magneetcontrole | Vooral geschikt bij bulkgrondstoffen en droge producten zoals meel, suiker, kruiden of granen. |
Omdat met visuele controle simpelweg niet alle materialen opmerken, krijgen röntgen- en metaaldetecteerbare producten een steeds grotere overhand. In deze producten zijn stukjes metaal verweven door het hele product, waardoor de kans op productvreemde delen in je eindproduct ogenschijnlijk afneemt. Er zijn heel veel soorten (metaal) detecteerbare materialen. Denk bijvoorbeeld aan:
Maak gebruik van schokbestendige plexiglas klokken, vandaalbestendige RVS-spiegels en RVS-dispensers in jouw productieomgeving om ook op andere plekken in jouw productieomgeving de kans op productvreemde delen te verkleinen.
CCP chemische gevaren | Voorbeeld |
Chemisch residu | Controle op naspoelen met ATP-test of geleidbaarheidsmeter. |
Allergenenscheiding | Bij productie van bijvoorbeeld glutenvrij of noten-/lactosevrije producten. |
Smeermiddelen | Smeermiddelen moeten foodgrade zijn in situaties rondom open product. |
Met behulp van hygiënische swaptesten kun je na reiniging de aanwezigheid van allergenen meten. Om de dosering van reinigingsmiddelen te controleren, meet je geleidbaarheid met een geleidbaarheidsmeter.
|
CCP microbiologische besmetting |
Voorbeeld |
|
pH- of Aw-controle |
Ingelegde groenten of gedroogde producten. |
|
Tijd-temperatuurcontrole |
Bij ontdooien en regenereren. |
|
Pasteurisatie, sterilisatie of verhitting |
Salmonella, Listeria en E. Coli elimineren. |
|
Temperatuurcontrole (koelketenbeheersing) |
Koeling bij ontvangst, opslag e.a. transport. |
Met behulp van thermometers beheers je kou en hitte in jouw productieomgeving. Door de zuurtegraad van voedingsmiddelen te meten met pH-meters borg je kwaliteit en veiligheid van deze producten.
Sommige maatregelen liggen op het snijvlak. Hieronder een aantal situaties waarin je onderscheid moet maken:
Productvreemde delen zoals metaal, plastic of glas kunnen via slijtage, breuk of fouten in het product komen. Je maakt ter voorkoming van productvreemde delen onderscheid tussen CCP’s en PRP’s:
Hoewel onmisbaar, zijn reiniging en desinfectie meestal PRP’s. Ze bestrijden brede besmettingsrisico’s. Alleen bij uitzondering kan een reinigingshandeling bijna CCP-waardig zijn. Borging gebeurt via validatie (werkt het?) en verificatie (wordt het goed gedaan?).
Persoonlijke hygiëne is zelden een CCP, maar wel altijd belangrijk.
Een HACCP-plan is zo sterk als de mensen die het uitvoeren. Of zoals een kwaliteitsmanager ooit zei: “De thermometer is niks waard als je medewerker niet weet wanneer-ie moet ingrijpen.”
Medewerkers die verantwoordelijk zijn voor het controleren en monitoren van CCP’s en PRP’s, moeten hiervoor volgens HACCP-principes getraind zijn. Deze medewerkers:
Deze competenties moeten ten alle tijden geregistreerd en aantoonbaar zijn. Met de Brilliant Brains Bootcamp train je jouw team slim en efficiënt. Onze e-learningmodules, toetsen en certificaten maken kennis meetbaar én auditproof.
Te veel CCP’s leiden tot schijnveiligheid. Te weinig CCP’s brengen serieuze risico’s met zich mee.
Zorg dus dat je plan up-to-date is, je monitoring sluitend is, en je medewerkers weten wat ze doen. Zo voorkom je verrassingen tijdens een NVWA-inspectie, FAVV-bezoek of audit.
Check minimaal jaarlijks of je CCP’s nog passen bij je praktijk. Zijn er nieuwe machines, processen of risico’s? Pas je plan tijdig aan en betrek hier ook kwaliteit, productie én technische dienst bij.
Twijfel je of je CCP’s nog passen bij je huidige proces? Wil je zeker weten dat je PRP’s, detectiesystemen of hygiëneprocedures goed geborgd zijn? Met de hygiëne- en voedselveiligheidsscan van Brilliant krijg je direct inzicht in mogelijke risico’s én concrete verbeterpunten. Tijdens deze scan nemen we jouw proces, mensen, materiaalgebruik en hygiëneroutines onder de loep. We geven specifieke aandacht aan CCP’s zoals metaaldetectie, allergenen, temperatuurbeheersing en reinigingsvalidatie.
Meer weten? Bekijk de mogelijkheden op www.hygienepartner.nl/nl/hygienescan of plan direct een afspraak met een van onze specialisten. Brilliant helpt je met kennis, producten én praktijkervaring.
